Światłoczułość to nadwrażliwość organizmu, a szczególnie skóry, na promieniowanie słoneczne, spowodowana obecnością określonych substancji – np. leków, ziół lub kosmetyków. Substancje światłouczulające mogą wywołać fototoksyczne lub fotoalergiczne reakcje skórne. Objawia się to najczęściej zaczerwienieniem, pieczeniem, wysypką, przebarwieniami, a czasem pęcherzami przypominającymi oparzenie.
Leki światłoczułe stają się niebezpieczne, gdy po ich zażyciu dochodzi do ekspozycji skóry na słońce. Wówczas może dojść do silnych podrażnień, trudnych do wyleczenia przebarwień, a nawet trwałych uszkodzeń skóry. Szczególnie groźne są te reakcje u osób z jasną cerą, dzieci i przy długim przebywaniu na słońcu bez ochrony. Dlatego przy stosowaniu takich leków należy unikać UV i stosować filtry SPF 50+ oraz osłaniać skórę odzieżą.
Które leki są światłoczułe?
Leki światłouczulające zawierają składniki, które mogą wywołać reakcje skórne pod wpływem promieniowania UV. Do najczęstszych należą antybiotyki (szczególnie z grupy tetracyklin i fluorochinolonów), retinoidy (pochodne witaminy A), niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen czy ketoprofen w formie żeli), a także leki moczopędne i przeciwarytmiczne. Światłouczulające mogą być również niektóre leki przeciwdepresyjne, przeciwcukrzycowe i hormonalne, a także substancje roślinne, jak dziurawiec. Składniki te mogą powodować wysypki, rumień, przebarwienia, a nawet reakcje fototoksyczne. Dlatego przy ich stosowaniu zaleca się unikanie słońca i stosowanie wysokiej ochrony SPF.
Jakie suplementy są światłoczułe?
Niektóre suplementy diety mogą wykazywać działanie światłouczulające (czyli zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV), co może prowadzić do podrażnień, wysypek lub przebarwień. Do światłoczułych suplementów należą:
- Witamina A i retinoidy – stosowane doustnie lub miejscowo mogą zwiększać ryzyko oparzeń i podrażnień skóry na słońcu.
- Witamina C - Witamina C jest światłoczuła, ponieważ jej cząsteczka łatwo ulega utlenieniu pod wpływem światła, tlenu i wysokiej temperatury. Promieniowanie UV przyspiesza ten proces, powodując, że witamina C traci swoje właściwości antyoksydacyjne i rozkłada się do nieaktywnej formy, co zmniejsza jej skuteczność w kosmetykach i suplementach.
- Witamina B6 i B2 – w nadmiarze mogą prowadzić do reakcji fototoksycznych.
- Dziurawiec – bardzo silnie światłouczulający; jego obecność w suplementach może wywoływać reakcje skórne już przy niewielkiej ekspozycji na UV.
- Żeń-szeń, miłorząb japoński – zioła, które mogą wchodzić w reakcję ze słońcem i powodować przebarwienia.
- Suplementy z cynkiem i kwasem foliowym – u niektórych osób mogą powodować nadwrażliwość na światło.
Jakie witaminy są światłouczulające?
Witaminy, które mogą wykazywać działanie światłouczulające (fotosensybilizujące), to:
- Witamina A (retinol i jego pochodne) – zwiększa wrażliwość skóry na promieniowanie UV, może powodować podrażnienia, zaczerwienienia i przebarwienia przy ekspozycji na słońce.
- Witamina C –pod wpływem promieni UV szybko się utlenia, tracąc skuteczność. Dlatego powinna być przechowywana w ciemnych opakowaniach i używana z filtrem SPF.
- Witamina B6 (pirydoksyna) – może nasilać reakcje skórne na słońce, szczególnie przy długotrwałej suplementacji.
